เรียบเรียงโดย
ศาสตราจารย์ นายแพทย์ อรุณ โรจนสกุล
พลเอก รองศาสตราจารย์ นายแพทย์ ปริญญา ทวีชัยการ
ผู้ช่วยศาสตราจารย์ นายแพทย์ ไพศิษฎ์ ศิริวิทยากร
ผู้ช่วยศาสตราจารย์ นายแพทย์ บุญชัย งามสิริมาศ

ประวัติ

ชมรมศัลยแพทย์ลำไส้ใหญ่และทวารหนัก (ประเทศไทย) ก่อตั้งขึ้นพร้อมๆกับการก่อตั้งของราชวิทยาลัยศัลยแพทย์แห่งประเทศไทย  ถือเป็นชมรมฯที่เป็นสมาชิกร่วมก่อตั้งของ “วิทยาลัยศัลยแพทย์แห่งประเทศไทย”  การเขียนประวัติความเป็นมาเกี่ยวกับชมรมศัลยแพทย์ลำไส้ใหญ่และทวารหนัก (ประเทศไทย) จึงจำเป็นต้องเขียนไปพร้อมๆกับประวัติการก่อตั้งราชวิทยาลัยศัลยแพทย์แห่งประเทศไทย ซึ่งก่อกำเนิดจากการรวมตัวกันของกลุ่มแพทย์ที่มีความสนใจร่วมกันทางด้านศัลยกรรมในประเทศไทย

การเขียนประวัติความเป็นมาทั้งของชมรมศัลยแพทย์ลำไส้ใหญ่และทวารหนัก (ประเทศไทย) และของราชวิทยาลัยศัลยแพทย์แห่งประเทศไทยครั้งนี้มิได้เขียนตำแหน่งวิชาการของอาจารย์อาวุโสที่ปรากฏหลักฐานว่าเป็นผู้มีส่วนเกี่ยวข้องในการก่อตั้งองค์กรทั้งสอง  ได้เขียนคำนำหน้าชื่อทุกท่านว่า “นายแพทย์” เท่านั้น  ทั้งนี้มิได้หมายความว่าจะเป็นการลดทอนเกียรติภูมิของอาจารย์อาวุโส แต่เป็นเพราะหลักฐานต่างๆที่มีบันทึกไว้ล้วนแต่เขียนคำนำหน้าชื่อของอาจารย์อาวุโสทุกท่านว่า “นายแพทย์”  ยกเว้นแต่ท่านที่มียศทางราชการทหารที่ปรากฏยศนำหน้าชื่อ เป็นการยากลำบากที่จะสืบค้นย้อนหลังไปร่วม ๔๐-๕๐ ปีเพื่อค้นหาตำแหน่งวิชาการของท่านอาจารย์อาวุโสทุกท่านในขณะนั้น  การจะให้เกียรติอาจารย์อาวุโสทุกท่านโดยการใส่คำนำหน้าชื่อว่า “ศาสตราจารย์” หมดทุกท่านก็จะมีคนโต้แย้งว่าอาจารย์อาวุโสบางท่านไม่ได้เป็นศาสตราจารย์  ในบางครั้งที่หลักฐานที่ค้นได้ปรากฏแน่ชัดถึงตำแหน่งวิชาการของท่านผู้เกี่ยวข้อง (เช่น นายกแพทยสภา) ก็จะเขียนระบุตำแหน่งวิชาการไว้ให้

วิทยาลัยศัลยแพทย์แห่งประเทศไทย

“…การจัดตั้งวิทยาลัยศัลยแพทย์นั้นก็เพื่อให้เมืองไทยมีวิทยาลัยของตนเองซึ่งต้องมีลักษณะเฉพาะของคนไทย เป็นผู้แทนศัลยแพทย์ไทยในต่างประเทศ มีความอิสรเสรีภาพ มีศัลยแพทย์ไทยเป็นผู้ดำเนินการ…”

ศาสตราจารย์ นายแพทย์อุดม โปษะกฤษณะ ประธานวิทยาลัยศัลยแพทย์แห่งประเทศไทยคนแรก

แม้ว่าประเทศไทยได้ก่อตั้งโรงเรียนแพทย์และผลิตแพทย์ออกไปรับใช้สังคมมานาน แต่การฝึกอบรมแพทย์เฉพาะทางยังไม่เกิดขึ้น ในระยะแรกๆแพทย์ไทยเรียนรู้จากแพทย์เฉพาะทางชาวต่างประเทศที่มาปฏิบัติงานในประเทศไทย และได้หาโอกาสไปศึกษาเพิ่มเติมยังต่างประเทศ

จากการประสานงานของสมเด็จพระมหิตลาธิเบศ อดุลยเดชวิกรม พระบรมราชชนก “พระราชบิดาแห่งวงการแพทย์ไทย” กับมูลนิธิร็อคกี้เฟลเลอร์ในประเทศไทยได้ช่วยให้แพทย์ไทยได้ไปศึกษาและฝึกอบรมเป็นแพทย์เฉพาะทาง ณ ประเทศสหรัฐอเมริกาและสหราชอาณาจักรเพิ่มมากขึ้นเป็นลำดับ เมื่อศัลยแพทย์เหล่านี้เดินทางกลับมายังประเทศไทยได้ถ่ายทอดความรู้และประสบการณ์สู่แพทย์รุ่นหลัง แต่ยังไม่มีการฝึกอบรมเป็นแบบแผนที่ชัดเจน  บรรดาศัลยแพทย์ผู้ได้ผ่านการศึกษาฝึกอบรมและดูงานในต่างประเทศเหล่านี้เมื่อกลับมาปฏิบัติงานในประเทศไทยจะต้องสอบเป็นผู้เชี่ยวชาญต่อกองการประกอบโรคศิลปะ กระทรวงสาธารณสุข  เพื่อให้ได้รับการรับรองว่าเป็นผู้เชี่ยวชาญเฉพาะทางศัลยศาสตร์  โดยมีคณะอนุกรรมการสอบความรู้ความชำนาญในการประกอบวิชาชีพเวชกรรมสาขาศัลยศาสตร์เป็นผู้รับผิดชอบการสอบ

ระยะต่อมาคณะอนุกรรมการสอบความรู้ความชำนาญในการประกอบวิชาชีพเวชกรรมสาขาศัลยศาสตร์ได้มีความเห็นว่าประเทศไทยควรจะได้จัดให้มีการฝึกอบรมด้านศัลยศาสตร์ขึ้นเองให้เป็นที่รับรองโดยทั่วไปและได้จัดทำหลักสูตรการฝึกอบรมสาขาศัลยศาสตร์ขึ้นสำเร็จในปี พ.ศ.๒๕๑๒ กำหนดให้ใช้ระยะเวลาในการศึกษาและฝึกอบรม ๓ ปี  โดยพิจารณาว่าเหมาะสมและแก้ปัญหาการขาดแคลนศัลยแพทย์ในประเทศไทยในสมัยนั้น

๒๗ กรกฎาคม พ.ศ.๒๕๑๕  คณะอนุกรรมการสอบความรู้ความชำนาญในการประกอบวิชาชีพเวชกรรมสาขาศัลยศาสตร์ได้ประชุมกัน ณ ตึกอำนวยการ  คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล  มีคณะอนุกรรมการฯเข้าร่วมประชุม ๒๐ ท่าน ได้มีการพิจารณาถึงการจัดตั้งสมาคมของศัลยแพทย์และมีมติเอกฉันท์ให้ก่อตั้งองค์กรของศัลยแพทย์ในรูปแบบวิทยาลัยที่อยู่ภายใต้กำกับของแพทยสภา การจัดตั้งให้อยู่ในกรอบของแพทยสภาเพื่อทำให้วิทยาลัยที่จะจัดตั้งขึ้นมีฐานะเป็นองค์กรที่ถูกต้องตามกฎหมาย ที่ประชุมเห็นชอบให้คณะอนุกรรมการสอบความรู้ความชำนาญในการประกอบวิชาชีพเวชกรรมสาขาศัลยศาสตร์ทุกแขนงในขณะนั้นรวม ๔๗ ท่านเป็นกรรมการริเริ่มในการก่อตั้งวิทยาลัยศัลยแพทย์แห่งประเทศไทย  ในกรรมการริเริ่ม ๔๗ ท่านนี้ มีนายแพทย์เฉลี่ย วัชรพุกก์เป็นตัวแทนของกลุ่มศัลยแพทย์ลำไส้ใหญ่ และทวารหนัก

๒๙ พฤศจิกายน พ.ศ.๒๕๑๕  กรรมการริเริ่มมีมติให้นำร่างกฎข้อบังคับของวิทยาลัยศัลยแพทย์แห่งประเทศไทยเสนอต่อแพทยสภา เพื่อดำเนินการก่อตั้งวิทยาลัยศัลยแพทย์แห่งประเทศไทย

๑๒ มีนาคม พ.ศ.๒๕๑๖ กรรมการริเริ่มได้พิจารณาแก้ไขร่างกฎข้อบังคับของวิทยาลัยศัลยแพทย์แห่งประเทศไทยตามข้อเสนอของแพทยสภาโดยแพทยสภาเสนอว่าจะต้องมีรายชื่อสมาชิกก่อตั้งจำนวนหนึ่งที่นอกเหนือจากกรรมการริเริ่ม ๔๗ ท่านเพื่อเป็น “กลุ่มผู้เริ่มการจัดตั้งวิทยาลัย”  ครั้งนั้นกรรมการริเริ่มมีมติเลือกสมาชิกก่อตั้งจำนวน ๑๐๐ ท่านซึ่งล้วนเป็นศัลยแพทย์ที่เป็นที่นับถือในวงการศัลยแพทย์ และวงการแพทย์แต่เมื่อถึงเวลาเสนอจริงต่อแพทยสภาได้เสนอรายชื่อ “กลุ่มผู้เริ่มการจัดตั้งวิทยาลัยศัลยแพทย์แห่งประเทศไทย” จำนวน๑๒๑ ท่านเนื่องจากผลการลงคะแนนผู้ได้ลำดับที่ ๑๐๐ มีคะแนนเท่ากันจำนวนมาก

๑๕ กุมภาพันธ์ พ.ศ.๒๕๑๗  มีการประชุมครั้งแรกของกรรมการริเริ่มกับกลุ่มผู้เริ่มการจัดตั้งวิทยาลัยที่ห้องประชุมแพทยสมาคมแห่งประเทศไทยในพระบรมราชูปถัมภ์ ซอยศูนย์วิจัย ถนนเพชรบุรีตัดใหม่  ที่ประชุมได้รับรองรายชื่อสมาชิกก่อตั้งที่ตอบรับมารวมทั้งหมด ๑๑๖ ท่าน และได้เลือกตั้งกรรมการบริหารชั่วคราวเสนอต่อแพทยสภา การพิจารณาของแพทยสภายืดเยื้อเป็นเวลา ๒ ปี  มีการสอบถามทบทวนความเข้าใจหลายครั้งระหว่างแพทยสภากับคณะกรรมการริเริ่ม

๑๒ พฤษภาคม พ.ศ.๒๕๑๘  นายแพทย์ประกอบ ตู้จินดา นายกแพทยสภาในสมัยนั้นได้ลงนามประกาศข้อบังคับแพทยสภาว่าด้วยวิทยาลัยศัลยแพทย์แห่งประเทศไทย  ได้ประกาศในราชกิจจานุเบกษาเล่มที่ ๙๒ ตอนที่ ๙๙ วันที่ ๒๓ พฤษภาคม พ.ศ.๒๕๑๘ หน้า ๑-๙ (ฉบับพิเศษ) และได้แต่งตั้งคณะผู้บริหารชั่วคราวเพื่อดำเนินการเลือกตั้งคณะผู้บริหารวิทยาลัยศัลยแพทย์แห่งประเทศไทยต่อไป  รายนามคณะผู้บริหารชั่วคราวในครั้งนั้นมีดังนี้